تاريخ : دوشنبه پنجم فروردین 1392 | 13:37 | نویسنده : محمد صادق گنج خانلو

زندگینامه حضرت فاطمه زهرا
(سلام الله علیها)



ادامه مطلب
تاريخ : دوشنبه پنجم فروردین 1392 | 13:32 | نویسنده : محمد صادق گنج خانلو

ایام فاطمیه



تاريخ : شنبه بیست و ششم اسفند 1391 | 18:9 | نویسنده : محمد صادق گنج خانلو
تاريخ : شنبه بیست و ششم اسفند 1391 | 18:8 | نویسنده : محمد صادق گنج خانلو

بررسي 
نزول‏خواري و ربا ـ قسمت ششم (دلایل تحریم ربا در قرآن، سنت، اجماع و عقل)

تحریم ربا یکی از مسایل مهم اسلامی است که بازتاب گسترده‏ای در آیات و روایات دارد . فقهای بزرگ در رابطه با تحریم ربا با  یکدیگر اختلاف دارند. بسیاری از آنان تنها ادله سه گانه "قرآن"، "حدیث" و "اجماع" را برای تحریم ربا برشمرده‏اند، ولی عده ای دیگر معتقدند که تحریم ربا را بی شک با دلیل عقلی نیز می توان اثبات کرد.

بنابراین ادله اربعه "قرآن"، "سنت"، "اجماع" و "عقل" بر تحریم رباخواری گواهی می‏دهد. اکنون باختصار به بررسی این ادله می‏پردازیم.

الف ) قرآن

حداقل هفت آیه از قرآن به وضوح تحریم ربا را اثبات می کند . این آیات عبارتند از :     

1. الذین یأکلون الربوا لا یقومون إلا کما یقوم الذی یتخبطه الشیطان من المس ذلك بأنهم قالوا إنما البیع مثل الربوا و أحل الله البیع و حرم الربوا فمن جائه موعظة من ربه فانتهی فله ماسلف و أ مره إلی الله و من عاد فاولئك أصحاب النار هم فیها خالدون(1) ؛ کسانی که ربا می خورند [ در میان مردم و برای امر معیشت ] به پای نمی خیزد مگر مانند به پای خاستن کسی که شیطان او را با تماس خود آشفته حال کرده [ و تعادل روانی و عقلی اش را مختل ساخته ] است ، این بدان سبب است که آنان گفتند : خرید و فروش هم مانند رباست . در حالی که خدا خرید و فروش را حلال ، و ربا را حرام کرده است . پس هر که از سوی پرور دگارش پندی به او رسد و [ از کار زشت خود ] باز ایستد ، سودهایی که [ پیش از تحریم آن] به دست آورده مال خود اوست ، وکارش [ از جهت آثار گناه و کیفر] با خداست . و کسانی که [به عمل زشت خود] بازگردند و [نهی خدا را احترام نکنند] پس آنان اهل آتش اند ، و در آن جاودانه خواهند ماند.                                   

این آیه نخست به تشریح حال رباخواران در قیامت می پردازد که هم چون دیوانگان که نمی توانند تعادل خود را حفظ کنند در عرصه محشر وارد می شوند. آن ها گامی به جلو برمی دارند و زمین می خورند و برمی خیزند و باز هم گرفتار همان سرنوشت می شوند. در پایان آیه نیز ، جاودانگی در آتش جهنم ، عقاب رباخواری شمرده شده است .این مجازات دردناک، یک دلیل بر حرمت رباست . هم چنین در آیه تعبیر « حرم الربوا » وجود دارد که صریحا بر حرمت ربا دلالت می‏کند.

2. یمحق الله الربوا و یربی الصدقات والله لایحب کل کفار أثیم(2) ؛ خدا ربا را نابود می کند ، و صدقات را فزونی می دهد و خدا هیچ ناسپاس بزه کاری را دوست ندارد.

آغاز آیه شریفه مذمت و تهدیدی برای رباخواران است. آخر آیه یعنی جمله « والله لایحب کل کفار أثیم » نیز‌، به وضوح دلالت بر حرمت ربا دارد؛ چرا که در این آیه هم نسبت « کفر » به رباخواران داده شده و هم نسبت «اثم: گناه » ، که تأکیدی بر معنی کفر است .

3. یا أیها الذین ءامنوا اتقوالله و ذروا ما بقی من الربوا إن کنتم مؤمنین(3) ؛ ای اهل ایمان ! از خدا پروا کنید ، و اگر مؤمن [واقعی] هستید آن چه را از ربا [بر عهده مردم] باقی مانده رها کنید.

در این آیه شریفه، مسأله تحریم ربا به وضوح بیشتری مشاهده می شود . جمله «ذروا : رها کنید» امر است و امر دلالت بر وجوب دارد ؛ به خصوص این که این امر با جمله « إن کنتم مؤمنین : اگر ایمان دارید» همراه شده است.

4 و 5. یا أیهاالذین ءامنوا لا تأکلوا الربوا أضعافا مضاعفة واتقوالله لعلکم تفلحون * واتقوالنار التی أعدت للکافرین 4 ؛ ای اهل ایمان ! ربا را که سودهای چند برابر است نخورید ، و از خدا پروا کنید تا رستگار شوید . * و از آتشی که برای کافران آماده شده است بپرهیزید .

در آیه نخست با تعبیر «لا تأکلوا الربوا : ربا را نخورید » به صراحت از رباخواری نهی شده است . انتهای آیه دوم نیز، آتش جهنم به عنوان عذاب فعل رباخواری معرفی شده است . علاوه بر این به رباخواری اطلاق کفر شده است. تمام این امور دلالت بر تحریم ربا دارد .

6. فإن لم تفعلوا فأذنوا بحرب من الله و رسوله و إن تبتم فلکم رؤوس اموالکم لاتظلمون ولا تظلمون(5) ؛ و اگر چنین نکردید [و به رباخواری اصرار ورزیدید] به جنگی بزرگ از سوی خدا و رسولش [بر ضد خود] یقین کنید و اگر توبه کردید، اصل سرمایه های شما برای خود شماست [ و سودهای گرفته شده  را به مردم باز گردانید] که در این صورت نه ستم می کنید و نه مورد ستم قرار می گیرید.

در این آیه نیز مسأله تحریم ربا به وضوح بیشتری قابل مشاهده است . در این آیه با لحن فوق العاده تهدیدآمیز، رباخواران را مورد تهدید قرار داده است . چنین تعبیر تندی در هیچ یک ازآیات قرآن درباره هیچ گناهی از گناهان وارد نشده است . این امر نشان می دهد که رباخواری از دیدگاه اسلام بسیار خطرناک و پرمفسده است .

7. فبظلم من الذین هادوا حرمنا علیهم طیبات أحلت لهم و بصدهم عن سیبل الله کثیرا * و أخذهم الربوا و قد نهوا عنه و أکلهم أموال النلس بالباطل و أعتدنا للکافرین منهم عذاب ألیما(6)‌ ؛ پس به کیفر ستمی که یهودیان [ به ‌آیات خدا و بر خود و دیگران] روا داشتند ، و به سزای آن که بسیاری از مردم را از راه خدا باز داشتند ، چیزهای پاکیزه ای را که بر آنان حلال شده بود [مانند صید ماهی و خوردن چربی و شیر و گوشت حیوانات ] و [نیز به سبب] ربا گرفتنشان با آن که از آن نهی شده بودند ،  و خوردن اموال مردم به باطل و نامشروع  [پاکیزه‏های حلال شده را بر آنان حرام کردیم ] و ما برای کافران عذابی دردناک آماده کرده ایم .

این آیات دلالت دارد بر این که رباخواری بر یهود نیزحرام بوده است و علی رغم تحریفاتی که در  تورات به عمل آمده، در دو جای تورات کنونی تحریف ربا به چشم می خورد .این دو جا عبارت است از : "سِفر لاویان ، فصل 25" و "سِفر خروج ، فصل 22".                                                           

حال ممکن است این سؤال پیش آید، درست است که آیه با صراحت می گوید رباخواری بر یهود تحریم شده بود، ولی چگونه از این آیه استفاده می شود که بر مسلمانان نیز حرام است؟ در پاسخ به این سؤال باید بگوییم که خداوند متعال این حکم و مشابه آن را در قرآن با نظر موافق بیان نموده است. اگر این حکم شامل حال مسلمین نبود ، باید در این آیه به آن اشاره ای می‏شد. بنابراین ذکر این نوع از احکام در قرآن بدون هیچ اشاره ای به نفی آن ، در واقع امضای آن برای مسلمین می‏باشد.                   

ب ) روایات                                                                                                       

دلیل دوم بر تحریم عمل زشت ربا ، روایات بسیار زیاد و گسترده ای است که در منابع مختلف وارد شده است. این روایات به قدری زیاد است که شاید به سر حد تواتر برسد . در این روایات تعابیربسیار تکان دهنده ای در مورد این کار اقتصادی ظالمانه و غیر انسانی وارد شده است که درباره کمتر گناهی دیده می شود . در این جا به پنج گروه از این روایات که هر کدام شامل احادیث متعددی است ، اشاره می کنیم.                                                                                                                  

1. در دسته نخست از این روایات ، رباخواری با عمل زشت منافی عفت مقایسه شده و از آن بدتر شمر ده شده است .

از جمله در حدیثی از پیامبر(ص) به حضرت علی(ع) فرموده‏اند: «یا علی درهم ربا أعظم عندالله من سبعین زَنِیَة؛ ای علی ! یک درهم ربا از نظر گناه و معصیت بدتر از هفتاد بار زنا است».

این تعبیر در روایات متعدد دیگر نیز با اعداد و ارقام مختلف وارد شده است. در بعضی از روایات معادل 33 بار و در روایت دیگر معادل 30 بار و در بعضی معادل 20بار و در بعضی معادل یک بار عمل منافی عفت شمرده شده است. همه می دانند اسلام با اعمال منافی عفت برخورد می کند . حال باید حساب کرد که زیان و زشتی رباخواری چه قدر زیاد است که درباره آن چنین می گوید و این از صریح ترین دلایل تحریم ربا است.

در این جا ممکن است دو سؤال پیش آید ؛ نخست این که چرا رباخواری با اعمال منافی عفت مقایسه شده  و از آن بدتر شمرده شده است؟ سؤال دیگر این که ؛ چرا اعداد در روایات مزبور تا این حد متفاوت است؟

در پاسخ به سؤال نخست باید بگوییم شاید دلیل این امر این باشد که رباخواری یکی از عوامل اصلی فقر و اختلاف طبقاتی است. همان گونه که می دانیم یکی از عوامل فحشاء ، فقر و فشار اقتصادی است که سبب شکست جوانان در تشکیل خانواده و کشانیده شدن آنا ها به فساد است . اگر ریشه فقر خشکانیده شود، لااقل بخش مهمی از فحشاء و فساد اخلاقی از میان خواهد رفت .‌آن ها که مقدمات فقر را در جامعه فراهم می‏سازند، در فساد و انحراف اخلاقی آن شریک هستند و عمل آن ها با چندین برابر عمل منافی عفت برابری می‏کند.

در پاسخ به سؤال دوم نیز می توان گفت که رباها مختلف است. همه انواع ربا بد، ظالمانه و زشت است که بعضی ازبعضی دیگر بدتر و زشت تر می باشد . این تفاوت اعداد، مربوط به تفاوت انواع ربا است . مثلا ربای «اضعاف مضاعف»(7) با ربای معمولی متفاوت است و قبح آن ها یکسان نیست . رباگرفتن از یک انسان بسیار ضعیف که مثلا برای درمان فرزندش مختصری وام می گیرد با رباگرفتن از افرادی که در چنین شرائط اضطراری قرار ندارند فرق می کند و اولی به مراتب زشت تر و ظالمانه تر است . تحمیل رباهای ظالمانه بر یک ملت بزرگ که تمام هستی آن ها را به باد می دهد با رباگرفتن از یک فرد فرق می کند. بنابراین ، همه انواع ربا زشت ، ظالمانه و گناه است ولی بی شک این انواع سلسله مراتبی دارد.

این دسته از روایات به روشنی و با تأکیدهای متعدد، بر تحریم ربا دلالت دارد. این روایات رباخواری را هم ردیف بزرگ ترین گناهان تا حد زنای با محارم و حتی فراتر می شمرد . با توجه به گستردگی این روایات و لحن شدید آن ها ، اگر جز این گروه از روایات ، دلیلی بر حرمت ربا نبود ، کافی به نظر می‏رسد.

2. این گروه از روایات ربا و تمام کسانی که به نوعی با آن ارتباط دارد را لعنت می‏کند.

از جمله در دو حدیث از امیر مؤمنان(ع) می‏خوانیم: «لعن رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ الربا و آکلَه و بایعَه و مشترَیه و کاتبَه و شاهدَیهِ » پیامبر گرامی اسلام(ص) در این روایت  پنج طائفه را که در ارتباط با ربا هستند ، لعنت کرده است . این پنج طائفه عبارتند از: کسی که میهمان رباخوار می شود و از غذایی که با پول ربا تهیه شده با علم و آگاهی استفاده می نماید، رباخوار، ربادهنده، کسی که ربا را محاسبه می کند و شاهد قرارداد ربا .

زمانی که یک کا رحرام با این گستردگی مورد لعن خداوند قرار می گیرد ، دلیل بر عظمت حرمت آن کار و قبح و زشتی فوق العاده آن است . کوتاه سخن این که این گروه از روایات نیز دلیل بر حرمت ربا و رباخواری است.

3. این دسته از  روایات ، ربا را بدترین و خبیث ترین نوع معاملات معرفی می کند.

درحدیثی از امام باقر(ع) می خوانیم: « أخبث المکاسب کسب الربا ؛ کثیف ترین معاملات، معاملات ربوی است. » در حدیث دیگری می خوانیم: « و من ألفاظ رسول الله ـ صلی الله علیه وآله ـ الموجَزَة التی لم یُسبَقُ إلیها : شر المکاسب الربا ؛ از سخنان کوتاه و پر معنی رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ که پیش از آن حضرت سابقه نداشت این است که فرمود : رباخواری بدترین نوع کسب هاست.

نتیجه این که این گروه از روایات نیز دلیل بر حرمت ربا و رباخواری است.

4 ـ این دسته از روایات ، دلالت بر هلاکت رباخواران در دنیا دارد.

امام صادق(ع) می‏فرمایند: « إذا أرادالله بقوم هلاکا ظهر فیهم الربا ؛ هنگامی که خداوند اراده هلاکت قومی را کند، ربا در میان آن ها ظاهر می گردد. » معنای این روایت این است که ربا مجازات دنیوی نیز دارد که به هلاکت رباخواران منتهی می‏شود .

ممکن است سؤال شود چرا خداوند اراده هلاکت مردم و قومی را می کند تا ربا در بین آن ها شیوع پیدا کند و سبب نابودی آنها شود؟

پاسخ به این سؤال روشن است. زیرا اراده خدا بدون دلیل نیست. لابد آن قوم مرتکب گناهانی شده اند که خداوند حکیم اراده نابودی آن ها را می کند و گرفتار رباخواری می شوند.

ذکر این نکته نیز ضروری است که لازم نیست همواره هلاکت ، مانند هلاکت اقوام پیشین با صاعقه ها و زلزله‏ا باشد، بلکه هلاکت امروزه اشکال دیگری نیز دارد . بیماری های غیر قابل علاجی هم چون ایدز ، اعتیاد به مواد مرگ آور، انواع بیماری های روانی و مانند این ها که قسمت عمده ای از بیمارستان های کشورهای غربی را به خود اختصاص داده، همه می تواند اسباب هلاکت امت های گنه کار باشد .

5. این دسته از روایات ، سرانجام رباخوار را آتش دوزخ شمرده است.

حضرت علی (ع) می‏فرمایند: « خمسة أشیاء تقع بخمسة أشیاء و لابد لتلك الخمسة من النار : من اتَجَرَ بغیر علم فلابد له من أکل الربا و لابد لآکل الربا من النار . . . ؛ پنج چیز علت پنج چیز دیگر است و سرانجام این ها جهنم است: 1 ـ تجارت و کسب بدون آگاهی ـ از احکام فقهی ـ سبب رباخواری می شود و رباخوار حتما در دوزخ خواهد بود... »

اینگونه روایات نیز دلیل بر تحریم این عمل است.

ج ) اجماع فقهای اسلام

بسیاری از فقیهان، یکی از ادله حرمت ربا را اجماع می‏دانند. «صاحب جواهر» و «امام خمینی(ره)» افزون بر ادعای اجماع، بعید ندانستند که حرمت ربا از ضروریات دین باشد . بدین ترتیب اگر حرمت ربا را جزء ضروریات دین محسوب کنیم؛ اگر کسی با علم به این مطلب آن را منکر شود ، از زمره مسلمین خارج شده و مرتد نامیده می‏شود.

در حدیثی می‏خوانیم: «بلغ أباعبدالله ـ علیه السلام ـ عن رجل أنه کان یأکل الربا و یُسَمیهِ اللِباء. فقال : لئن أمکننی الله منه لأضرِبَن عُنقَه ؛ به امام صادق – علیه السلام ـ خبر رسید که مردی رباخواری می‏کند و ـ از روی انکار و استهزاء ـ ربا را «لباء» (اولین شیری که مادر به نوزادش می دهد و مایه حیات او است) می‏نامد. امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمودند: اگر خداوند مرا بر او مسلط گرداند و او را در دسترس من قرار گیرد، گردن او را خواهم زد».

اجماع به عنوان دلیل مستقل بر یک حکم زمانی معتبر است که دلیلی از قرآن و سنت بر آن حکم نباشد. چون در اثبات حرمت ربا از قرآن و سنت دلیل  داریم ، اجماع نمی تواند دلیل مستقل محسوب شود، بلکه این اجماع مدرکی است.

د ) عقل

اگر فعل یا رفتاری از نظر عقل ناپسند باشد، شرع نیز به حرمت آن حکم می کند . تمام افعال ستمگرانه به طور قطع از نظر شرع ناپسند است؛ پس هر فعلی که ستم به شمار آید ، شرع نیز آن را حرام می‏داند. بی شک، طبق آیه شریفه « و إن تبتم فلکم رؤوس أمولکم لاتظلمون و لاتظلمون(8)؛ و اگر توبه کردید، اصل سرمایه‏های شما برای خود شماست [و سودهای گرفته شده را به مردم بازگردانید] که در این صورت نه ستم می کنید و نه مورد ستم قرار می گیرید». ربا از مصادیق بارز ظلم و از نظر عقل ناپسند است، در نتیجه از نظر شرع نیز حرام شمرده می‏شود.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پی‏نوشت‏ها :

1 ـ بقره ، آیه 275 .

2 ـ بقره ، آیه 276 .

3 ـ بقره ، آیه 278 .

4 ـ آل عمران ، آیات 131 و 130 .

5 ـ بقره ، آیه 279 .

6 ـ نساء ، آیات 161 و 160 .

7 ـ اگر ربادهنده در موعد مقرر قدرت پرداخت بدهی خود را نداشته باشد و رباگیرنده سود را افزایش دهد، این ربای «اضعاف مضاعف» نامیده می‏شود. این ربا در جاهلیت مرسوم بوده است.

8 – بقره ، آیه 279 .

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 منابع:

ــ ربا و بانکداری اسلامی ؛ آیت الله ناصر مکارم شیرازی و همکاران؛ صص28 – 9.

ــ ربا و تورم ، احمد علی یوسفی ، صص105 – 102.



تاريخ : شنبه بیست و ششم اسفند 1391 | 18:6 | نویسنده : محمد صادق گنج خانلو

1

سایت استاد مرحوم عبدالباسط  رحمه الله(تلاوتهای ایشان)

ورود

2

پایگاه مجمع قاریان قرآن کریم

 ورود

3

موسسه دارالحافظین قرآن کریم    

 ورود

4

موقع القرآن الکریم ( سایتی کامل در تمامی موضوعات قرآن کریم)  

ورود

5

المکتبة الصوتیة للقرآن الکریم( دانلود تلاوت های قاریان بین المللی) 

ورود

6

فلاش قرآن( قرآن با فرمت فلش کم حجم و زیبا) 

ورود

7

الجمعیة الخیریة لتحفیظ القرآن الکریم( مرکز خیریه برای حفظ قرآن )   

 ورود

8

تاریخ قرآن  

ورود

9

علوم قرآنی(عربی وانگلیسی)    

ورود

10

زندگی نامه علامه آلوسی نویسنده تفسیر مشهور «روح المعانی»  

ورود

11

خرید اینترنتی مجموعه آموزش تجوید قرآن( تحویل درب منزل شما)    

ورود

12

معرفی نرم افزار های قرآنی  

ورود

13

نشانه ها و علامات وقف در قرآن کریم   

ورود

14

موسوعه قرآنی احسن الحدیث

ورود

15

زندگی نامه قاریان برتر جهان اسلام   

ورود

16

متن قرآن کریم( دانلودمتن)  

ورود

17

دانشنامه قرآن  

ورود

18

آموزش تجوید قرآن( متن نوشتاری)  

ورود

19

تجوید القرآن( مصحف التجوید)   

 ورود

20

تلاوت قرآن توسط ۳۰۰ قاری     

ورود

21

دانلود قرآن mp3

ورود

22

 فضائل سور القرآن الکریم

 ورود

23

معجزات علمی قرآن

 ورود



تاريخ : شنبه بیست و ششم اسفند 1391 | 18:4 | نویسنده : محمد صادق گنج خانلو

مجازات تهمت در دنیا و آخرت

تهمت

گاهی آدم ها چه راحت به یکدیگر انگ می چسبانند ... گاهی چقدر راحت برخی چیزها را که نیست به یکدیگر نسبت می دهند ... اگر آنچه که به یکدیگر نسبت می دهند، واقعیت نداشته باشد، چه؟ ... اگر با این دروغی که به یکدیگر نسبت می دهند، آبرویی ریخته شود، کاشانه ای از هم پاشیده شود، میان فامیلی به هم بریزد چه؟ ... تهمت و افترا می تواند همه چیز را از بین ببرد ...




ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه بیست و چهارم اسفند 1391 | 17:4 | نویسنده : محمد صادق گنج خانلو

بسم الله الرحمن الرحیم و به نستعین

با عرض سلام خدمت حضرت ولیعصر عجل الله تعالی فرجه الشریف و منتظرانش

در این تاپیک انشاء الله با یاری خدا و همراهی شما عزیزان لینک سایتهای مرتبط با موضوعات قرآنی مانند قرائت، تفسیر، ترجمه ، آموزش تجوید و .... قرار خواهیم داد.





و من الله التوفیق - التماس دعا
امضاء » حرم امن الهی
قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ

قال الامام الباقر (ع): ان حدیثنا یحیی القلوب


صبا از نكهت كویت نسیمی سوی ما آورد
ز سوز شعلة شوقت چو تاب افتاد در دلها

بار الها: از تو پوزش می خوام که به اصرار می خواستم اراده خودم بر زندگیم حاکم باشه!خدایا اینک سکان زندگی طوفان زده ام را به تو می سپارم!باشد که آرامش نتیجه این اعتماد و توکل باشد.من وثق بالله اراه السرور و من توکل علیه کفاه الامور



  • عادل
  • فروش لینک